از دکتر حمیدرضا قلیچ‏خانی

دکنر حمیدرضا قلیچ‌خانیخط کوفی از نظر تنوع در ساختار حروف و کلمات، خطی است شگفت‏انگیز. کوفی در جغرافیایی گسترده از کتابت بر پوست و کاغذ تا کتیبه‏نگاری بر سنگ و آجر و کاشی و جز اینها خوش نشسته است و می‏دانیم که تمام خطوط اسلامی بدین سان بخت‏یار نبوده‏اند.

در دهه‏های اخیر نیاز فراوانی به بازشناسی و مطالعۀ انتقادی آثار خوشنویسی پیدا شده است و علاقه‏مندان بسیاری در سراسر جهان، مایلند تا به رمز و رازهای پنهان در این هنرِ ناب پی ببرند. جهان امروز، افزون بر مطالعۀ احوال و آثار خوشنویسان، سیر تاریخی، عرفان و معنویت در خوشنویسی، نیاز فراوانی به شناسایی فرم، ترکیب و فرمولهایی دارد که زیبایی‏های این هنر را کشف و معرفی کند.

کوفی با سفر به هر کشور و سرزمینی، بنابر سلیقه‏های طراحان و کاتبان، رنگی و نقشی گرفته است.  در بررسی و نقد سنگ‏نوشته‏های کوفی، علاوه بر سرزمین، دخل و تصرّفات هنرمندان نیز بسیار مهم است. گزینشِ متن، خوانایی، ترکیب‏بندی، تزیینات و جز اینها. کوفی بسان زبانی کهن است که در هر دیاری، با حفظِ اصالتِ خویش، رنگ و بوی لهجه‏های محلی را نیز پذیرفته است. ازین رو من پس از دیدن هزاران نمونۀ کوفی در کشورهای گوناگون، همچنان تشنۀ یافتن و دیدن آثاری دیگر هستم.

گروه مؤلفان این کتاب، چندین تجربۀ موفق را پشت سر گذاشته اند. این کتاب امتیازات بسیاری دارد از جمله این که دارای تصاویر ویژه است که برای بار نخست منتشر می‏شوند. دیگر این که حاوی بررسی و تحلیل نکات تخصصیِ خط کوفی از منظر یک خوشنویس و مدرس گرافیک است. در نتیجه، کتاب‏هایی از این دست، گام‏هایی است ارزشمند در شناساندن بیشتر ارزش‏های بصری خوشنویسی و نقد این میراث ارزشمند.

 دکتر حمیدرضا قلیچ‏خانی

خوشنویس و پژوهشگر خوشنویسی ایرانی

استاد موقت دانشگاه دهلی، دهلی نو