کتاب دانشنامه خط کوفی

سبک خوش نویسی کوفی را می توان شاهکار خوش نویسی بشر دانست، که شاید همتایی نداشته باشد. شیوه های متنوع خط کوفی در بسیاری از مناطق توانستند شاخ و برگ پرطراوت خویش را بگسترانند.

خطوط کوفی از حاشیه های برخی نقاشی های یونان و سنگ نوشته های برخی کلیساهای فرانسه و ایتالیا گرفته، تا نوشته های سکه ها و بناهای مردمان آفریقا کاربرد داشته است. از سویی سبک دیر آشنای مردمان خاورمیانه می باشد و از دگر سوی، مردمان هند و چین هم در گسترش آن سهیم هستند.

قابلیت‌های بصری بی‌همتا، انحصاری و فوق‌العاده قوی و تأثیرگذار، کیفیت رمزگونه و بس ژرف، ایجاد یک نیروی جنبشی و پویا، و قابلیت‌های زایش شیوه‌های متنوع و جذاب از الگوی خط کوفی اوّلیه،  فقط بخش‌هایی از ویژگی‌های این شیوه ی خوش نویسی می‌باشند.

کیفیت رمزگونه‌ی خط کوفی اوّلیه (که تأکید زیادی بر آن داریم) به گونه‌ای است که گویا هنوز رمزگشایی نشده است و شاید هم هیچ گاه پرده از اسرار بیکران و نهفته ی آن برداشته نشود.

یکی از این رموز فاش شده، قلم ویژه نگارش خط کوفی اولیه می باشد؛ در حالی که برخی از پژوهشگران همچون مارتین لینگز Martin Lings و آنه ماری شیملAnnemarie Schimmel  و دیگر محققان بر این باور بوده اند که کاتبان کوفی به وسیله ای غیر از قلم نگارش می کرده اند. (و از وسایلی همچون شابلون امروزی از آن استفاده می کرده اند).

سید وحید جزایری، پس از سال ها تحقیق، در جلد اوّل “دانشنامه کوفی” که با عنوان «آموزش نوشتار خط کوفی اوّلیه»  تهیه و چاپ گردیده است، در شیوه ای نو و تازه، اثبات نموده است که شیوه نگارش کوفی اولیه به وسیله تراش قلمی کاملا ویژه صورت می گرفته است. با استفاده از این قلم، آموزش خوش نویسی خط کوفی اولیه توسط مولف، به گونه ای ساده که فراگیر بتواند آن را فرا بگیرد، آموزش داده شده است.

****

این کتاب دارای 216 صفحه و با جلد کالینگور و کاور مخصوص می باشد. ابعاد کتاب 16 × 34.5 سانتیمتر می باشد. 86 صفحه از این کتاب را آلبومی نفیس و رنگی، از تصاویر شیوه های متنوع سبک کوفی تشکیل می دهد، و باقی صفحات دارای چاپ دو رنگ می باشند. نمونه های ارائه شده دارای تنوع بسیاری، شامل نسخه های قرآن، تصاویری از محراب، سفال های نیشابور، سکه های دورانهای مختلف، سینی، اسطرلاب و … می باشند. برخی از این تصاویر – پیش از این- نه تنها مورد پژوهش و بررسی قرار نگرفته اند، بلکه حتی چاپ هم نشده اند.

بخش آموزش این مجلد، دارای 41 صفحه است، که در پایان، خواننده با صفحات متوالی نمونه ای کم نظیر (از لحاظ فرمی) از یک دست نوشته به خط کوفی آشنا می شود. بخش پیشگفتار و مقدمه این کتاب نیز دارای مطالب ارزنده ای می باشد.

زبان کتاب فارسی می باشد، ولی تمام تصویر آلبوم رنگی، و سیاه و سفید متن، دارای توضیحات کامل فارسی-انگلیسی می باشند. ضمن آنکه خلاصه ای از مطالب جلد اول به زبان انگلیسی نیز ارائه گردیده است.