خوش نویسی و گرافیک

یک مدرس هنر در دانشگاه گفت: سیستم آموزشی در تدریس تایپوگرافی به نحوی پیش می‌رود تا نیاز به کسب دو مهارت خوش‌نویسی و گرافیک در کنار یکدیگر احساس نشود. به نظر من این یکی از اساس‌ترین نقاط ضعف است که در بیش‌تر کلاس‌های ما باب شده است.

به گزارش ایسنا:سید محمدوحید موسوی جزایری در خوزستان بیان کرد: متاسفانه بیش‌تر خطوط سنتی در کارهایی استفاده می‌شود که هنرمند یا گرافیست تمایلی به ایجاد تزیینات و آرایه‌های تزیینی در عنصر نوشتاری داشته باشد. عمدتا خطوط سنتی محدود به گرایش‌های تزیینی شده و خیلی به جنبه‌ها و قابلیت‌های بصری این خطوط توجه نشده است.

وی افزود: قابلیت ساختاری خطوط سنتی ما نیز چنین اقتضایی را دارد که خیلی مورد استفاده قرار نگرفته اما کسی که گرافیست بوده و با شیوه‌ها و شگردهای خاص بصری در ارتباط می‌باشد انتظار بالاتری از او در استفاده از این خطوط می‌رود. ظرفیت خطوط سنتی فارسی بسیار زیاد است اما عمدتا محدود به کارهای تزیینی می‌شود.

جزایری خاطرنشان کرد: خطوط سنتی فارسی ظرفیت‌های بالای کاربردی از نظر گرافیکی دارند اما با این حال نیاز به شناخت دارد. متاسفانه یکی از دلایلی که باعث شده هنرمندان خیلی بر هنر کاربرد خوشنویسی گرافیک تمرکز نکنند این است که 2 وضعیت تکنیکی و مهارتی را می‌طلبد که شامل آشنایی کامل با خوش‌نویسی، عناصر بصری و ماهیت کاربردی خطوط و دیگری آشنایی کامل با مقوله گرافیک است که داشتن این 2 خصیصه در کنار یک دیگر تا حدودی کار را مشکل می‌کند.

این مدرس دانشگاه توضیح داد: تایپوگرافی مقوله بسیار کلی‌تری است که شامل خوش‌نویسی نیز می‌شود. در صورت مشاهده کتاب این رشته متوجه کالی‌گرافی در آن‌ها می‌شوید. به نظر من تایپوگرافی مفهومی کلی است که شاید حتی شامل هر مطلب نوشتاری شود که در هر قالبی صورت گیرد یک اثر تایپوگرافی به شمار آید.

او یادآور شد: تایپوگرافی هر دو مقوله خوش‌نویسی و گرافیک را دارد اما در صورتی که بخواهیم تولید و خلق یک اثر از نظر خوش‌نویسی با جنبه‌های تزیینی را از آن تعریف کنیم طبیعی است که جنبه‌های تزیینی و رشته‌های خوش‌نویسی بسیار قوی‌تر می‌شود. در بحث تایپوگرافی به فرض طراحی یک فونت، کار به شدت هندسی‌تر شده و جنبه‌های تزینیی دکوراتیو خود به خود در آن باید خیلی تعدیل یا این که حساب شده به کار گرفته شود که در کل بیش‌تر جنبه گرافیکی آن مد نظر است.

جزایری گفت: بازار کار رشته تایپوگرافی متاسفانه تحت تاثیر تحولات اقتصادی نامناسب قرار گرفته و خیلی وضعیت خوبی ندارد اما به نظر من برای معرفی این رشته همین تعداد دانشجوی این رشته که در سرتاسر کشور وجود دارند کفایت می‌کند. آن چه در رشته تایپوگرافی اهمیت زیادی دارد ارتقای سطح کیفیت و دانش استادان دانشگاه و انتقال به دانشجویان و هنرجویان است که متاسفانه در این زمینه کم کارهای بسیار عجیبی صورت می‌گیرد.

وی اظهار داشت: از جمله دلایل این کم کاری‌ها را می‌توان نبود چارچوب و تعارف آموزشی نادرست در این حوزه دانست؛ اگر‌چه که حداقل حدود پنج دهه از بحث طراحی می‌گذرد. هر استاد در تدریس طراحی خطوط و تایپوگرافی شیوه و رویه خاص به خود را دارد که به هنرجویان منتقل می‌کند. این امر نشان دهنده نوعی از هم گسیختگی ساختار آموزش است. البته هر کدام از این سیستم‌های آموزشی تا جایی پاسخ‌گو هستند اما عمدتا خیلی جریان‌های موفقی به شمار نمی‌آیند.

او بیان کرد: تنوعی که در پی‌گیری راه‌های مختلف طراحی وجود دارد این آزادی عمل را خود به خود به هر مدرس و استاد می‌دهد که بخواهد بر اساس منش و طبع شخصی خود و البته بر اساس توانایی و قابلیت‌های فنی خود کلاس را اداره کند. متاسفانه ضعفی که طراحان عمدتا گرافیکی ما در حوزه تایپوگرافی به آن دچار هستند تجربه نکردن مهارت‌های خوش‌نویسی در طول عمر است. تایپو‌گرافیست‌های بسیار انگشت‌شماری پیدا می‌شود که دو خاصیت خوش‌نویسی و گرافیک را با هم داشته باشند.

این مدرس دانشگاه تصریح کرد: خیلی دوست دارم نظام آموزشی ما یا حداقل بخش‌های کوچکی از آن به سمتی برود که تا حدودی ارزش کارهای پژوهشی درک شود. متاسفانه این موضوع بسیار غریب است و به نوعی سخت و انجام آن به نوعی باعث شده تا افراد از این موضوع گریزان باشند.

در صورتی که هر کاری برای خود زمینه‌های فکری و دانشی می‌طلبد که به نظر من هنوز در رشته گرافیک به خصوص رشته تایپوگرافی جا افتاده نیست و نا‌شناخته‌های بسیاری دارد. اگر ذهن ما درگیر با آن‌ها نشده و نمی‌شود بخشی از آن هم به خاطر آن سیستم آموزشی است که اشاره شد.

وی افزود: شناخت خوش‌نویسی برای تایپوگرافیست‌ها بسیار جدی‌تر است به ویژه در دوره معاصر که می‌بینیم زمینه‌های شناختی بسیار وسیع‌تری در حوزه خوش‌نویسی وجود دارد. ضروری است تایپوگرافیست‌ها در دوره معاصر با آن آشنا شوند. در حقیقت با نقد شدید، عجیب و غریب و تغییر آموزی از فونت‌های فارسی مواجه هستیم. اهمیت شناخت سبک‌ها و مهارت‌های خوش‌نویسی در گرو اهمیت شناخت مهارت‌های فنی برای یک تایپوگرافیست است.