سفر پوست‌نوشت‌های کهن قرآنی: از دیوارهای یزد تا صفحات کتاب

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، «پوست‌نوشت‌های قرآنی یزد: بازمانده از حدود سده سوم و چهارم هجری قمری (یافت شده در یزد)»، عنوانی گویا برای کتابی نفیس است که به اهتمام رسول جعفریان و نادر مطلّبی کاشانی  به چاپ رسیده است
poost
این کتاب تصویر رنگی 16 پوست‌نوشت به صورت پشت و رو از هفت قرآن کریم را در خود جا داده است. کاغذ آن گلاسه مرغوب و در ابعاد 30 × 30 است. در صفحه اول از معرفی هر پوست‌نوشت، ابتدا تصویر رنگی آن پیش از مرمت به چشم می‌خورد. سپس با دقت‌ نظر گردآورنده، برای آن‌که خوانندگان اطلاعاتی جامع و کلی از کتاب به دست آورند، آیه‌های روی هرپوست‌نوشته، میانگین ضخامت پوست، سویه پوست، اندازه نوشته و تعداد سطرها به زبان‌های فارسی و انگلیسی دیده می‌شود. روبه‌روی این اطلاعات نیز همه آیات مندرج روی پوست‌نوشته درج شده است. در صفحه دوم هم تصویری بزرگتر از پوست‌نوشت وجود دارد

اگرچه این کتاب، تخصصی و نفیس است اما هنگام مطالعه و تورق آن، خواننده با ابهام‌ها و سؤال‌هایی که جای توضیح آن‌ها در اثر خالی است مواجه می‌شود. بر همین اساس به گفت‌وگو با نادر مطلّبی کاشانی نشستیم

این محقق که پوست‌نوشته‌ها را مورد بررسی قرار داده است، درباره این که چرا تاریخچه به‌دست‌آوردن پوست‌نوشت‌ها و اطلاعاتی کامل از آن‌ها در کتاب نیامده است، گفت: کتاب حالت کاتالوگ دارد؛ چیزی که بیشتر در فرنگ مرسوم است. از این رو توضیحات اضافی را در کتاب نیاورده‌ایم. قرار بود همراه کتاب، مجموعه مقاله‌هایی درباره آن‌ها منتشر شود که به دلیل آماده نبودن برخی مقاله‌ها، این کار به بعد موکول شد. این نوشتارها ارزش این مجموعه را به لحاظ علمی، خط‌شناسی، تزیینات، مرمت و آفت‌زدایی و جنس پوست‌نوشته‌ها  ــ که مرکز تحقیقات ژنتیک در مورد آن تحقیق کرده است ــ نشان خواهد داد. امیدواریم در سلسله نشست‌هایی که به یاد مرحوم ایرج افشار در سال آینده برگزار می‌شود، در اوایل سال آینده این نشست برگزار و این مجموعه منتشر شود

به گفته کاشانی، در سال‌های اخیر تعداد پوست‌نوشته‌های جعلی و قلابی بسیاری نوشته شده است اما این سندها، اصالت دارند. این نسخه‌شناس با اشاره به سابقه دیرینِ یکی از روش‌های نگهداری پوست‌نوشت و اوراقی که کلام قرآن روی آن‌ها نوشته می‌شده است، توضیح داد: در گذشته و تا سال‌ها پیش، اوراق قرآنی، کتاب مقدس، اوراق ادعیه و … را داخل آب روان می‌ریختند یا آن‌ها را در سوراخی جای می‌دادند. این یک سنت بود. همچنین پشت مساجد جامع، اتاقکی می‌ساختند و مردم این کاغذها را آن‌جا می‌گذاشتند تا زیر دست‌ و پا نباشد و به آن‌ها هتک حرمت نشود. در مجموعه‌ای که به من دادند، یک گونی پُر از کاغذهای مختلف بود. در هنگام بررسی محتویات آن گونی، این پوست‌‌نوشت‌ها را دیدم

او افزود: این پوست‌نوشت‌ها از هفت قرآن مختلف در شهر یزد پیدا شدند که سالیان سال و قرون مختلف در لابه‌لای دیوار به‌صورت مچاله شده‌ بودند تا این که دو دست چرخید و بعد به دست من رسید. آن‌ها را آفت‌زدایی کردیم و چندین سال روی آن‌ها کارهای آزمایشگاهی صورت گرفت

جزئیات بیشتر در این لینک قرار دارد